Sunday, December 15, 2024

Kumların Kadını


 

Böcek koleksiyoncusu jumpei farklı türler izlemek ve keşfetmek için kırsala gider, geri dönmek için son otobüsü kaçırır ve bir geceliğine kalmak için içine girdiği etrafı kumlarla çevrili evden artık çıkamayacaktır. 1962 yılında yayınlanan roman bence hala değindiği meseleler üzerinden güncelliğini koruyor.

Birey önce şaşırır, inkar eder, savaşır ve alışır. Ana karakter kitabın sonlarında kaçma fırsatı eline geçmesine rağmen çukura geri dönmüştü. Alıştığı ve ya dönüştüğü şey artık onun yeni dünyasıydı. Alışmak beraberinde dönüşümü de getiriyor ve dönüşümden sonra kalan her ne ise aynı şeyi ifade etmiyor. Önceleri tutsak olarak tutulduğunu düşündüğün yerden fırsatını bulduğunda kaçmıyorsan artık tutsak değilsindir.

Kumların kadınına aynı zamanda kabullenilmiş dönüşümün kitabı. 1964 de sinemaya da uyarlanmış bu kitap dönemin önemli eserlerinden diyebiliriz.  

Peygamberin Son Beş Günü

Kitabı bitirdiğimde aklımda kalın bir soru işareti bıraktı. Kitabın hacimsel olarak büyük bir çoğunluğunda yer alan akli dengesini kaybetmiş, zaman ve mekan algısını yitirmiş bir kişi ana karakter olmalı mı? Bence olmamalı. Bu kişi önemli bir karakter de olabilir ve ya yazar bu karakter üzerinden önemli mesajlar da  vermek isteyebilir ancak baş karakter olmamalı. Kitap çok daha kısa tutulabilir ve çok güzel bir öykü olabilirmiş. Zaten yazar da bu kitabın roman olamayacağını söylüyor. Elindeki metni romana çevirme kaygısı ile ikinci bölümde gereksiz birçok tekrarlara başvuruyor bence. Bu tekrarlar aslında biraz ironik çünkü dönemin kendini sürekli yineleyip duran sol söyleme bir gönderme yapıyor. Ama bu kısımlar okuyucu olarak beni sıktı.  Kitabı yarıda bırakmamak için çok uğraştım. Kitapta baş karakter Rahmi Sönmez Türk solundaki aydınlar için simge karakter solünde aynı zamanda. Ana karakter üzerinden yıllarca olduğu yerde dönüp durup bildiklerini tekrarlayarak  zamanın gerçekliğinden kopmuş, artık sesini duyuramayan pasif Türk soluna bir üst eleştiri getiriyor Tahsin Yücel. Bunda oldukça mesajını net hissettiriyor okura.

Tahsin Yücel'in kullandığı güzel Türkçeye kim ne diyebilir? Birçok yerde başvurduğu kara mizah çok başarılı, karakter oluşturmada bir kaçı dışında gayet iyi. Dünya görüşü, fiziksel özellikler  ve değişimleri oldukça tutarlı. Daha sade tekrarlardan uzak daha kısa bir metin dilerdim. 

Orhan Kemal roman ödülünü almış ama bence roman değil.

Sunday, September 24, 2017

Absürd Uçak

Sabah güneşinin davetkar parlıklığı ve benim işsizliğimden dolayı israf edecek zaman konusundaki cömertliğim kendimi sahile atmama yetti. Ufak bir parkın içinde  bulunan türünü bilmediğim bir ağacın yanına iliştirilmiş bir banka oturdum kaldırımdan geçenleri amaçsızca izliyorum. Yaşlısı, hamilesi, öğrencisi, topalı, memuru, banka çalışanı,işçisi,ev hanımı, evsizi, şişmanı...Birçoğunun yüzünden ve topuk seslerinden yayılan telaş hakim sabahın henüz patlamış afyonuna. ve bu sabahın bütün neşesini ve enerjisini çeken o somurtkan acelecilik ve etrafa kayıtsız bakışlar mide bulandırıcı geldi. Çantamdaki defterden bir sayfa koparıp;
"Aceleye gerek yok ki, telaşlanmaya da. Yola çıktıktan sonra varılacak bir yer olmadığını anlamak ne kadar absürd. Hedefler, planlar bu absürd karşısında ne kadar anlamsız. Nefretler ve tutkular aynı evin yorgun kevaşesi" diye yazıp önce uçak yapıp fırlatasım geldi, sonra vazgeçtim. Buruşturup yanımdaki çöp kovasına yolladım.




Wednesday, September 20, 2017

Yokluğun Hezeyanı

Gözlerimi hafifçe araladım. Saatimin fosforu 4:53 ü gösteriyor. Yorganımın altında buz gibi, piç gibiyim. Zihnimin yerçekiminden muaf atmosferinden sıyrılıp, önüme düşüp duran irili ufaklı ekşili tatlılı görüntüler. Umurumda değil. Kafamı çıkarıp yorganın altından sıska bedenime ağır gelen yokluğun sesini dinliyorum. Rengi siyaha çalan yeşil. Önemi yok. Ensemden kasıklarıma kadar öpücük halinde soğuğun yürüyüşü yirmilik ellerin yokluğuyla yüzleştiriyor tenimi. İyi şeyler getiriyorum aklıma ancak tutunamıyor odamın soğuk zemininde. Çok şey istemiyorum aslında; rahmetli dedemin kapıdan içeri girip "serseri daha uyumadın mı?" diye söylenmesini ve ya annemin başımı okşayıp üzerimi örtmesini. Sadece bu kadar ama hepsi gitti. Şu an ki durumdan bir iki çıkarımda bulunup kendime fısıldamak  bile gereksiz geliyor. Odanın duvarları geceyle aramdan çekiliyor ve yalnızlığımla kucaklaşıyorum. Yalnızlık her halükarda anlamlı geliyor, umurumda değil diyemiyorum.


Monday, February 20, 2017

Alexander von Schlippenbach Trio - Pakistani Pomade


İtiraf etmem gerekir ki bu albümü dinleyene kadar Paul Lovens diye bir adamdan bir haberdim. Diğer iki ismi(Alexander von Schlippenbach (piano), Evan Parker, saksafonlar) daha önce defalarca dinlemişliğim var. Ancak biraz araştırdığımda önemli kişilerle beraber çalmış olduğunu gördüm Lovens'ın. Mesela aralarında Joelle Leandre gibi sıradışı ve çok sevdiğim bir müzisyen var.
Albüme tekrar dönecek ve betimleyecek olursak;  düzensiz, ahenksiz, armoniden uzak ancak mümkün olduğu kadar yoğun bir şekilde etkileşimli olarak ortaya çıkarılmış bir baş yapıt. Şimdiye kadar kuzey Avrupa cazı olarak nitelendireceğimiz bir çok şey dinledim. Polonya özgür cazı dahil. Bu çok farklı.Sadece imrovize ya da deneysel diyip geçiştirebileceğimiz bir şey değil. Bildiğin overdose uyuşturucu gibi ya. O kadar fazla ses çeşitliliği ve zenginliği var ki bir doyum ve tatmin olma hali yaşıyorsun.  Bana bir süre Türkiye'de yaşadığımı unutturdu dersem yalan olmaz. Çok fazla uzatmadan ciddi bir caz yayın organında aynen şöyle geçiyor albüm hakkında;

"Europen Improv never sounded beter"

Wednesday, September 14, 2016

Ama sen bizi daha iyisine alıştırmıştın.



"Har" "Tol" ve "Bazuka" o kadar güzel eserler ki  benim gibi kendisine epey sadık bir okuyucu kitlesi kazandırdı zamanla. Eee haliyle beklentiler epey yüksek. Aldım okudum.Sevgili üstad kitabı bitirmeyi 8 yıla yaymandan mıdır bilemem ama "Merhume"yi pek beğenemedim.Bana karakterler kopuk ve olay örgüsü biraz dağınık geldi. Kitap ta bütünlük eksikliği hissettiriyor kendisini okura. Bir de bölüm başlarındaki metinden bağımsız duran ama konuyla bağlantılı öyküler bana biraz sıkıcı geldi. Kitap yer yer çok eğlenceli ve akışkan ama beklentilerin altında bana göre.

Thursday, May 26, 2016

DAHA



Henüz daha çocukken mülteci kaçakçısı babasının yanında uzun süre çalışmak zorunda kalan kahramanımız Gaza, bir çocuğun yaşamaması gereken birçok şeyi tecrübe etmiştir. Duygudan ve şefkatten yoksun büyür. Bir çok kere şiddet ve ölümlerle yüz yüze gelir. Hatta bir mültecinin ölümüne bile sebep olur.(Cuma) Cuma'nın ölümü Gaza da derin izler bırakır. Ama onlara eziyet etmekten geri kalmaz. Çünkü çevresi o kadar kötülüklerle çevrilidir ki iyinin ne olduğunu bilmez. Velhasıl çocukluğunun uzun bir dönemi babasının yalanlarıyla onun yanında geçer ta ki o mültecileri taşırken geçirdikleri ve sadece kendisinin kurtulduğu kazaya kadar. Mucize gibi günler sonra kurtarılır. Artık kaçakçı hayatı sona ermiştir. Bambaşka bir hayata başlayacağını, her şeyin geride kalacağını umar ama geçmişte yaşadığı travmatik tecrübeler şiddetli ağrılar ile su yüzüne çıkmaya başlar belli bir süre sonra. Klinikte tedavi görür ama sonuç alınamaz. Ağrılar devam eder, kurtulamaz. Çevresindeki insanlardan uzaklaşmaya başlar. Geçmişine lanet ederek ağrılarına katlanmaya çalışır güçlü ilaçlarla.(Morfin Sülfat) Bir süre sonra tedavisini kendisi aramaya başlar. Dokunamadığı insanlara yaklaşabilmek için kalabalıklara karışır. O da sonuç vermez. Hastalığı klinikte kendisine söylenildiği gibi travmaya bağlı davranış bozukluğu değildir. Artık bundan emindir. Babasının gömdüğü parayı bulur dünyayı gezer. Gaza Cuma'ya yaklaştıkça suçluluk duygusu artar. Afganistan'dadır Gaza' nın aradığı. Cuma'nın yolculuğa başladığı yere doğru yola koyulur. Kendisini oraya götürecek olan kamyonda önceden babasıyla eziyet ettikleri mültecilerle aynı yerdedir. Aynı tarafta... Onların bu büyük ve berbat yolculuğa çıkmadan önceki çaresizliklerine tanık olur. Afganlı mültecilerin kendi evlerindeki depoya kapatılana kadar çektikleri acılara ortak olunca normal bir insana dönüşür Gaza.

Featured Post

Hermann Hesse, Bozkırkurdu

Düşün dünyasını hayatının merkezine koymuş bir entellektüel, sürekli bu dünyayı önemsemiş ve gereğinden fazla anlam yüklemiştir Harry ve bu...